Lật sơ mi là một chấn thương phổ biến, thường gặp ở cổ chân do tác động mạnh từ bên ngoài. Đây là tình trạng đau đớn và có thể gây ảnh hưởng lâu dài nếu không được xử lý đúng cách. Chấn thương này xuất hiện thường xuyên trong thể thao, vận động mạnh hoặc các tai nạn sinh hoạt hàng ngày. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về lật sơ mi là gì, các nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, cách sơ cứu ban đầu và phương pháp điều trị hiệu quả.
Lật sơ mi là gì?
Theo vsc, lật sơ mi, còn được gọi là lật cổ chân, xảy ra khi phần ngoài cổ chân bị xoay hoặc bẻ quá mức, gây giãn, rách hoặc đứt dây chằng quanh khớp. Tình trạng này khiến mắt cá chân mất vững, sưng tấy, bầm tím và đau nhức, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động.
Nguyên nhân phổ biến gây lật sơ mi
Theo như những người quan tâm đến lịch thi đấu cho biết, lật sơ mi có thể xảy ra trong nhiều tình huống khác nhau. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:
- Đi trên địa hình không bằng phẳng: Bề mặt gồ ghề, cầu thang, vỉa hè trơn có thể khiến bạn bị trượt hoặc vấp, dẫn đến lật sơ mi.
- Mang giày không phù hợp: Giày cao gót, giày quá chật hoặc không hỗ trợ mắt cá chân dễ làm tăng nguy cơ chấn thương.
- Hoạt động thể thao: Bóng đá, bóng rổ, chạy nhảy, nhảy dây đều là các môn dễ gây lật sơ mi.
- Cơ mắt cá yếu: Những người có cơ mắt cá yếu hoặc từng bị chấn thương cổ chân dễ tái phát.
- Tăng cân: Áp lực lên khớp cổ chân cao hơn, dễ dẫn đến trật và lật cổ chân.
- Trong thời kỳ mang thai: Sự thay đổi hormone làm giãn dây chằng, tăng nguy cơ lật sơ mi.
Triệu chứng nhận biết lật sơ mi
Sưng tấy
- Vùng cổ chân sưng nhanh sau chấn thương, mức độ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng.
- Sưng thường xuất hiện trong vài giờ đầu và có thể kéo dài vài ngày.
Đau nhức
- Đau tập trung ở mắt cá chân, tăng khi cử động hoặc ấn vào.
- Đau có thể từ nhẹ đến nặng, gây khó khăn khi đi lại.
Bầm tím
- Bầm tím xuất hiện do mao mạch bị vỡ, máu tích tụ dưới da.
- Vết bầm có thể lan rộng và mất dần trong 1-2 tuần.
Khó cử động
- Sưng tấy và đau nhức khiến cổ chân cứng và khó vận động.
- Gặp khó khăn khi đi, đứng hoặc chạy nhảy.
Khớp cổ chân không ổn định
- Cảm giác lỏng lẻo hoặc yếu ở mắt cá do dây chằng bị tổn thương.
- Có thể dễ bị trẹo cổ chân nhiều lần nếu không phục hồi đúng cách.
Các bước sơ cứu ban đầu khi bị lật sơ mi
Khi bị lật sơ mi, việc xử lý kịp thời giúp giảm đau, hạn chế sưng tấy và ngăn ngừa tổn thương nặng hơn. Bạn có thể áp dụng các bước sau:
- Dừng hoạt động ngay lập tức: Ngừng vận động để tránh làm tổn thương thêm dây chằng.
- Chườm đá: Dùng túi đá chườm 15-20 phút/lần, 2-3 giờ/lần để giảm sưng và đau.
- Nâng cao chân: Kê cao chân ngang hoặc cao hơn tim để giảm tích tụ dịch và sưng.
- Băng ép: Dùng băng thun y tế để cố định, không quấn quá chặt gây cản trở tuần hoàn máu.
- Sử dụng thuốc giảm đau: Các thuốc không kê đơn như paracetamol hoặc ibuprofen có thể giảm đau hiệu quả.
- Theo dõi sát sao: Nếu sưng, đau hoặc bầm tím kéo dài hơn 2-3 ngày hoặc kèm tê bì, hãy đi khám bác sĩ.
Lưu ý:
- Không xoa bóp hoặc bôi thuốc nóng trong 48 giờ đầu vì có thể làm sưng tấy nặng hơn.
- Tránh vận động thể thao cho đến khi cổ chân hồi phục hoàn toàn.
Phương pháp điều trị và phục hồi
Điều trị lật sơ mi tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng:
- Mức độ nhẹ: Nghỉ ngơi, chườm đá, băng ép, và thuốc giảm đau là đủ.
- Mức độ trung bình: Có thể cần nẹp cổ chân và tập phục hồi chức năng để tăng cường cơ mắt cá.
- Mức độ nặng: Rách dây chằng hoàn toàn có thể cần phẫu thuật và vật lý trị liệu chuyên sâu.
Tập phục hồi chức năng sau chấn thương giúp tăng độ linh hoạt, cải thiện sự ổn định của khớp cổ chân và giảm nguy cơ tái phát.
Biện pháp phòng ngừa lật sơ mi
- Khởi động kỹ trước khi vận động thể thao.
- Chọn giày phù hợp, có đệm và hỗ trợ mắt cá chân tốt.
- Tập luyện tăng cường cơ mắt cá, bắp chân và cân bằng cơ thể.
- Tránh đi trên địa hình trơn, gồ ghề hoặc không an toàn.
- Kiểm soát cân nặng và duy trì sức khỏe tổng thể để giảm áp lực lên khớp.
Lật sơ mi là gì? Lật sơ mi là một chấn thương phổ biến nhưng nếu hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và cách xử lý, bạn hoàn toàn có thể phòng ngừa và hồi phục hiệu quả. Việc sơ cứu đúng cách, kết hợp phục hồi chức năng và tăng cường sức mạnh cơ mắt cá sẽ giúp giảm nguy cơ tái phát và duy trì sự linh hoạt cho cổ chân.
